Διαταραγμένη Διατροφή ή Διατροφική Διαταραχή;

Δίαιτα και άσκηση, για πολλούς η συνταγή προκειμένου να βρίσκονται σε φόρμα ή για κάποιους ο ιδανικός τρόπος διαχείρισης βάρους. Όσο πιο πιστοί και τακτικοί είμαστε τόσο πιο πιθανό να γίνουμε αντιληπτοί στον εαυτό μας αλλά και στους άλλους ως πειθαρχημένοι, ή ακόμα χειρότερα, ως φανατικοί της υγείας. Αν και θα έπρεπε, η υγιεινή αυτή συνταγή σπάνια αποτελεί αιτία ανησυχίας, εκτός αν υπάρχει κάτι εμφανώς αταίριαστο στην εμφάνισή μαςΗ συμπεριφορά της δίαιτας και της άσκησης με σκοπό το αδύνατο κορμί, καθώς και η υπερκατανάλωση τροφής, μπορεί να είναι σημάδια διαταραγμένης διατροφής.


Η δίαιτα και η ενασχόληση με το φαγητό και το βάρος δεν είναι κάτι νέο. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι εκείνοι που το κάνουν επιδιώκουν να ζήσουν έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής. Ωστόσο, αθώες προσπάθειες να τρώει κανείς υγιεινά μπορεί να οδηγήσουν σε ένα διαταραγμένο τρόπο διατροφής που δεν εμπίπτει κατ 'ανάγκη στην ανορεξία ή τη βουλιμία - δύο από τις πιο κοινές μορφές διαταραχών πρόσληψης τροφής. Οι διατροφικές διαταραχές μπορούν να προκύψουν από μια ποικιλία αιτιών, η χρόνια δίαιτα ακόμα και η υπερβολική άσκηση είναι συνήθως πρόδρομες συμπεριφορές για αυτήν την επικίνδυνη κατάσταση. Άραγε, πότε αυτή η εμμονή με την υγιεινή διατροφή μπορεί να θεωρηθεί ανησυχητική για την υγεία;


Σε ολισθηρό δρόμο...



Η διαταραγμένη διατροφή, αποτελεί μια περιγραφική φράση και όχι μία διάγνωση. Σύμφωνα με την Εθνική Συνεργασία για τις Διατροφικές Διαταραχές της Αυστραλίας -The National Eating Disorders Collaboration (NEDC)- ο διαταραγμένος τρόπος διατροφής χαρακτηρίζεται από περιοριστικές διατροφικές συνήθειες, όπως η δίαιτα, η ανακύκλωση του βάρους, η χρήση διαιτητικών χαπιών, η παράλειψη γευμάτων και η αποχή από ομάδες τροφίμων, όπως τα λίπη ή υδατάνθρακες. Αυτές οι συνήθειες μπορεί να μην είναι αρκετές για να επισημανθεί μια διατροφική διαταραχή, αλλά εξακολουθούν να εναποθέτουν το άτομο σε ολισθηρό δρόμο με προορισμό εκεί.

Σε έρευνα του περιοδικού SELF το 2008, διαπιστώθηκε ότι το 60% των Αμερικανίδων μεταξύ 25-45 ετών είχαν κάποιες δυσλειτουργικές σκέψεις, συναισθήματα ή συμπεριφορές σε σχέση με το φαγητό και το σώμα τους. Το περιοδικό Psychology Today αναφέρει ότι το 50% του πληθυσμού των ΗΠΑ είχαν κάποια διαταραγμένη σχέση με το φαγητό, το σώμα και την άσκηση. Το κοινωνικό πρότυπο αδυνατίσματος και ο βομβαρδισμός των ανθρώπων με την επόμενη επαναστατική δίαιτα και γενικά κάθε λογής αυτόκλητες συμβουλές απώλειας βάρους, συμβάλλουν στην αύξηση της διαταραγμένης διατροφής και των διατροφικών διαταραχών, όπως δήλωσε η Elyse Resch, συν-συγγραφέας του βιβλίου “Intuitive Eating”, στο Medical Daily. Στην πραγματικότητα, υποστηρίζει ότι η δίαιτα από μόνη της είναι διαταραγμένη διατροφή.

«Οτιδήποτε σας οδηγεί μακριά από τα σήματα που σας δίνει το σώμα σας, από την πείνα και τον κορεσμό σας, είναι διαταραγμένη διατροφή», δήλωσε η Resch. «Οτιδήποτε παρακάμπτει τη σοφία του σώματός σας σχετικά με το πότε είστε πεινασμένοι, με το τι πραγματικά θέλετε να φάτε, με το πώς το σώμα σας αισθάνεται, με την επιλογή των τροφίμων και με το πότε αισθάνεστε πλήρης, είναι διαταραγμένη διατροφή». Μάλιστα η Resch υποστηρίζει ότι η άσκηση με σκοπό το αδυνάτισμα, θυμίζει κάτι από βουλιμία.


Κοινά, αλλά διαφορετικά κριτήρια

Το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών 5 (DSM-V), υποστηρίζει ότι υπάρχουν τέσσερις διαγνώσεις των διατροφικών διαταραχών: η νευρική ανορεξία, η νευρική βουλιμία, η διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας και οι άλλες διαταραχές πρόσληψης τροφής, μη προσδιοριζόμενες αλλιώς. Ειδικά διαγνωστικά κριτήρια αναφέρονται για κάθε μία από αυτές τις τέσσερις διαγνώσεις. Στα διαγνωστικά κριτήρια για την ανορεξία περιλαμβάνεται ο επίμονος περιορισμός της πρόσληψης τροφής ή ενέργειας που οδηγεί σε χαμηλό σωματικό βάρος, ο έντονος φόβος για την απόκτηση βάρους και η άρνηση της σοβαρότητας του χαμηλού σωματικού βάρους. Τα κριτήρια για την βουλιμία περιλαμβάνουν επεισόδια υπερφαγίας ακολουθούμενα από πρόκληση εμετού, τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Οι άνθρωποι που παρουσιάζουν μια μη λειτουργική συμπεριφορά διατροφής η οποία δεν ταιριάζει σε καμία από τις δύο αυτές κατηγορίες, ή στη πρόσφατη διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας, συνήθως εντάσσονται στη γενική κατηγορία «άλλες διαταραχές πρόσληψης τροφής, μη προσδιοριζόμενες αλλιώς». Ο όρος διαταραγμένη διατροφή καλύπτει ένα ευρύ φάσμα μη φυσιολογικών διατροφικών συμπεριφορών που είναι κοινές με διαγνωσμένες διατροφικές συμπεριφορές αλλά δεν δικαιολογούν τη διάγνωση μιας συγκεκριμένης διατροφικής διαταραχής. Αν κάποιος λοιπόν δεν πληρεί τα κριτήρια για τις παραπάνω διατροφικές διαταραχές δεν σημαίνει ότι διατηρεί μια υγιή σχέση με το φαγητό και το βάρος του. Τα άτομα που επιδεικνύουν διαταραγμένη διατροφή εξακολουθούν να είναι σε κίνδυνο τόσο σωματικά όσο και συναισθηματικά.

Είναι όλα σε μια συνέχεια, λέει η Resch, με τη διαφορά ότι οι διατροφικές διαταραχές είναι ακραίες καταστάσεις και έχουν επικίνδυνες συνέπειες, όπως τον θάνατο.


Καθορισμός & αναγνώριση διαταραγμένης διατροφής

Ο καθορισμός και η αναγνώριση της διαταραγμένης διατροφής είναι ένα περίπλοκο θέμα. Ποια είναι τα σημάδια και τα συμπτώματα; Πώς μπορούμε να διακρίνουμε τη διαταραγμένη διατροφή από μια πραγματική διατροφική διαταραχή ή ακόμα και από την συμπεριφορά της δίαιτας; Και τι μπορεί να γίνει για την αντιμετώπιση αυτών των συμπεριφορών από τη στιγμή που γίνει ένα πρόβλημα;


Σημάδια και συμπτώματα διαταραγμένης διατροφής

Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω τα συμπτώματα της διαταραγμένης διατροφής μπορεί να περιλαμβάνουν συμπεριφορές που συνδέονται συνήθως με διατροφικές διαταραχές, όπως ο περιορισμός των τροφίμων, η υπερφαγία, οι συμπεριφορές κάθαρσης (μέσω πρόκλησης εμετού ή υπερβολικής άσκησης και η χρήση χαπιών αδυνατίσματος και/ή καθαρτικά). Ωστόσο, η διαταραγμένη διατροφή μπορεί επίσης να περιλαμβάνει:

  • Η αυτοαξία ή η αυτοεκτίμηση να βασίζεται πολύ ή ακόμη και αποκλειστικά στο σχήμα του σώματος και του βάρους
  • Ο τρόπος που βιώνει το σώμα του το άτομο δεν σχετίζεται με τη πραγματικότητα, δηλαδή ακόμα κι αν έχει πλέον ένα υγιές εύρος βάρους, συνεχίζει να αισθάνεται ότι είναι υπέρβαρο
  • Η υπερβολική ή άκαμπτη άσκηση ρουτίνας
  • Η καταμέτρηση θερμίδων
  • Ανησυχία για ορισμένα τρόφιμα ή ομάδες τροφίμων
  • Η άκαμπτη προσέγγιση του τρόπου διατροφής, όπως η κατανάλωση μόνο ορισμένων τροφίμων, άκαμπτο ωράριο γευμάτων, άρνηση κατανάλωσης σε εστιατόρια ή εκτός σπιτιού.


Κατανόηση και εκτίμηση του κινδύνου της διαταραγμένης πρόσληψης τροφής

Όπως και με άλλα θέματα ψυχικής υγείας, είναι σημαντικό να διερευνηθεί πώς και σε ποιό βαθμό διαταραγμένης διατροφής επηρεάζεται η καθημερινότητα του ατόμου. Θέματα προς εξέταση περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

  • Συγκέντρωση και ικανότητα εστίασης - οι σκέψεις για το φαγητό, το σώμα και την άσκηση εμποδίζουν τη συγκέντρωση ή την απόδοση στην εργασία ή στο σχολείο;
  • Κοινωνική ζωή – η κοινωνικοποίηση είναι περιορισμένη, διότι ενδέχεται έξοδος σε εστιατόριο, κατανάλωση “παχυντικών” τροφίμων, ή παράλειψη της άσκησης ρουτίνας;
  • Δεξιότητες αντιμετώπισης - χρησιμοποιείται η κατανάλωση φαγητού ή/και ο περιορισμός φαγητού ως τρόπος για να διαχειριστεί το άτομο τα προβλήματα της ζωής ή τις στρεσογόνες καταστάσεις;
  • Δυσφορία ή άγχος – Κατά πόσο οι σκέψεις γύρω από το φαγητό και το σώμα φέρνουν δυσφορία; Και κατά πόσο αυτές οι σκέψεις προκαλούν άγχος;


Ζητήστε βοήθεια σε κάθε περίπτωση

Αν και δεν θεωρείται τόσο σοβαρή κατάσταση όσο μια διατροφική διαταραχή, η διαταραγμένη διατροφή έχει αρκετές επιπτώσεις στην υγεία, συμπεριλαμβανομένων γαστρεντερικών διαταραχών, ανισορροπία ηλεκτρολυτών/υγρών, χαμηλή καρδιακή συχνότητα, αρτηριακή πίεση, αυξημένο άγχος και κατάθλιψη, σύμφωνα με την Ακαδημία Διατροφής και Διαιτολογίας.

Η σχέση που έχουμε με το σώμα μας, καθώς και το πώς βιώνουμε το μέγεθος και το σχήμα μας, έχει τόσο συναισθηματικές όσο και σωματικές απόρροιες. Δυσκολίες με την αυτοεκτίμηση και την εικόνα του σώματος είναι κοινά χαρακτηριστικά με ή χωρίς διατροφικές διαταραχές. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να καταλάβουν αυτές τις περίπλοκες σχέσεις, να επιτύχουν την αποδοχή του σώματος και να εξερευνήσουν τα μοτίβα σχέσης και άλλα ψυχολογικά ζητήματα που συμβάλλουν στη διαταραγμένη διατροφή. Επιπλέον, ένας διατροφολόγος, ο οποίος υιοθετεί την προσέγγιση χωρίς δίαιτα, μπορεί επίσης να είναι μια καλή πηγή, ιδιαίτερα στην επαναεκπαίδευση ανταπόκρισης στα φυσικά ερεθίσματα πείνας / πληρότητα του σώματος με ικανοποίηση.









Πηγές: